Kennisbank · campings, vakantieparken, jachthavens, hotels, B&B's
Legionella en de watertemperatuur: welke graden gelden?
Temperatuur is het belangrijkste wapen tegen legionella. De bacterie groeit in lauw water en houdt het niet lang vol in heet water. Daarom draait legionellabeheer voor een groot deel om drie getallen: 60 graden voor warm water, 55 graden aan de kraan en 25 graden als bovengrens voor koud water. Hieronder leest u waar die getallen vandaan komen en wat u doet als het in uw installatie niet lukt.
Waarom temperatuur zo veel uitmaakt
Legionella komt in kleine aantallen overal in water voor. Een probleem wordt het pas als de bacterie kan groeien. Dat doet hij het liefst tussen ongeveer 25 en 50 graden, en vooral in water dat stilstaat. Onder de 25 graden groeit hij nauwelijks. Boven de 50 graden neemt hij af, en bij 60 graden en hoger sterft hij binnen korte tijd.
Daaruit volgen twee simpele regels:
- Warm water moet echt heet blijven, zodat de bacterie geen kans krijgt om zich te vermeerderen.
- Koud water moet koud blijven, en mag niet opwarmen door een warme ruimte of een leiding naast de cv.
De getallen op een rij
| Waar | Richtwaarde | Waarom |
|---|---|---|
| Boiler of voorraadvat | 60 graden of hoger | het water in voorraad blijft buiten het groeigebied |
| Circulatieleiding | overal 60 graden, ook in de retour | in een ring die ergens afkoelt, groeit legionella |
| Tappunt, na kort doorlopen | in de regel 55 graden of hoger | warm water komt warm genoeg bij de kraan |
| Koud water | onder de 25 graden | koud water warmt niet op tot het groeigebied |
Deze richtwaarden komen uit de praktijkrichtlijn ISSO 55.1, waar de meeste risicoanalyses en beheersplannen op gebaseerd zijn. Wat voor uw installatie precies geldt, staat in uw eigen beheersplan. Is dat strenger of anders, dan volgt u het beheersplan.
Wat er aan de kraan gebeurt
Draait u een warme kraan open die lang niet gebruikt is, dan komt er eerst lauw water uit. Dat water heeft stilgestaan in het laatste stuk leiding, precies in het groeigebied. Na een tijdje stijgt de temperatuur en wordt hij vlak: dan komt het verse, hete water uit de boiler. Daarom spoelt u weinig gebruikte kranen wekelijks door, tot het water op temperatuur is. Hoe lang dat duurt, leest u in hoe lang u een kraan moet doorspoelen.
Als de 60 graden niet lukt
Steeds meer locaties maken warm water met een warmtepomp. Die werkt het zuinigst op een lagere temperatuur, vaak rond de 50 tot 55 graden. Dat botst met de regel van 60 graden. Er zijn dan in de regel drie wegen:
- Een periodiek opwarmprogramma: de boiler gaat bijvoorbeeld een keer per week naar 60 graden of hoger.
- Een naverwarmer achter de warmtepomp die het water alsnog op temperatuur brengt.
- Een andere beheersmethode die in de risicoanalyse is onderbouwd en in het beheersplan staat.
Welke weg past, bepaalt uw adviseur in de risicoanalyse. Zelf de thermostaat lager zetten om energie te besparen is geen goed idee: dan haalt u het warme water het groeigebied in.
Ook bij combiketels en stadsverwarming werkt het anders: daar staat geen voorraad warm water klaar, maar wordt het water pas verwarmd als u de kraan opendraait. Het risico zit dan vooral in leidingen die lang stilstaan.
Koud water dat te warm wordt
Koud water dat boven de 25 graden komt, krijgt vaak minder aandacht dan een te koude boiler. Toch gebeurt het regelmatig: een koudwaterleiding die in een warme technische ruimte langs de cv-leiding loopt, een lange leiding onder een plat dak in de zomer, of een kraan die weken niet gebruikt wordt. Spoelen helpt, maar bij een structureel probleem hoort de oorzaak aangepakt te worden, bijvoorbeeld door de leiding te isoleren of te verleggen.
Meten en vastleggen
Als prioritaire instelling (zoals een camping, jachthaven of hotel) meet u de temperaturen volgens uw beheersplan en legt u ze vast in het logboek. Meestal gaat dat om een maandelijkse meting op vaste punten. Een sensor op de leiding laat daarnaast dag en nacht zien wat de temperatuur doet, zodat u een te koude boiler of een afkoelende ring niet pas bij de volgende ronde ontdekt.
Hoe LegioLog daarbij helpt
LegioLog meet de temperatuur van uw warme en koude leiding met draadloze sensoren, elke vijftien minuten. Zakt het warme water onder de norm of wordt het koude water te warm, dan krijgt u een melding. Elke spoeling tikt u af bij de kraan, en de sensor laat per spoelronde zien of er echt heet water uit de installatie kwam. Alles komt vanzelf in uw logboek. Zo ondersteunt LegioLog de uitvoering van uw beheersplan; de meetmethode zelf bepaalt uw beheersplan.
Veelgestelde vragen
Is 60 graden in de boiler genoeg? Alleen als het warme water ook in de rest van de installatie op temperatuur blijft. Een boiler op 60 graden met een circulatieleiding die halverwege afkoelt, geeft alsnog een risico. Daarom meet u ook verderop in de installatie.
Kan heet water geen brandwonden geven? Ja. Daarom zitten er bij douches vaak thermostaatkranen die het water aan het eind mengen. Het water in de leiding blijft heet, de gast krijgt een veilige temperatuur.
Mag ik de boiler 's nachts lager zetten? Liever niet. Juist een periode op lagere temperatuur geeft de bacterie de kans om te groeien. Wilt u besparen, overleg dan met uw adviseur over een methode die in het beheersplan past.
Mijn warmtepomp haalt de 60 graden niet. Moet ik hem vervangen? Niet per se. Een opwarmprogramma of een naverwarmer kan een oplossing zijn. Laat uw adviseur beoordelen wat er in uw situatie nodig is.
Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch of technisch advies. Laat uw adviseur bepalen wat voor uw installatie geldt.
Bronnen
- ILT, Legionella, uw zorg?!
- RIVM, Legionellapreventie bij openbare drinkwaterinstallaties
- ISSO-publicatie 55.1, Handleiding legionellapreventie in leidingwater